Sɑmiyɛɛlɩ I.
25.
Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyɑkʋ nɑkʋlɩ Sɑmiyɛɛlɩ sǝpɑ. Ɩlɛnɑ Ɩsɛɣɛlɩ nyǝ́mɑ koti nɑ pɑ́ cɑɣɑ ɩ lǝyɑɣɑ, nɑ pɑ́ pimi-ɩ ɩ tɛ Lɑmɑ. Wɑɑtʋ ɩnǝɣɩ Tɑfiiti kʋlɑɑ nɑ ɩ́ polo Pɑlɑŋ wʋlɑɣɑ tɛtʋ tɑɑ. 
Kɑlɛpʋ lʋlʋɣʋ tɑɑ ɑpɑlʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɑ wɛnnɑ Mɑwɔŋ. Ɩlɛnɑ ɩ tǝmlɛ nyǝ́mɑ nɑ́ɑ́ wɛ Kɑmɛɛlɩ nɑ pɑ́ lɑkɩ ɩ tǝmlɛ. Ɩ heeŋ kɑ wɛ iyisi tooso (3000) nɑ pǝ́ŋ́ kɛ iyɑɣɑ (1000). Apɑlʋ ɩnɩ ɩ hǝtɛ ntɛ́ Nɑpɑɑlɩ, nɑ ɩ ɑlʋ sɩ Apikɑɑlɩ. Alʋ ɩnɩ ɩ kɑ wɛ lǝmɑɣɑsɛɛ kɛ́ nɑ ɩ ɩsɛntɑɑ lɩɩwɑ. Amɑ ɩ pɑɑlʋ nɑ́ kɛ́ yʋlʋ nyǝmǝŋ tʋ nɑ ɩsɑɣɑʋ. Kɑmɛɛlɩ kɛ pɑɑ wɛ wɑɑtʋ ɩnɩ nɑ pɑ́ kɔɔkɩ pɑ heeŋ hʋntʋ. 
Tɑfiiti pɛlɛ pɑɑ wɛ wʋlɑɣɑ tɛtʋ tɑɑ. Ɩlɛnɑ Tɑfiiti nɩɩ sɩ Nɑpɑɑlɩ kɔɔkɩ ɩ heeŋ hʋntʋ. 
Ɩlɛnɑ ɩ́ kʋsɩ ɩfepiyɑ nɑɑnʋwɑ sɩ, pɑ́ polo Kɑmɛɛlɩ kɛ Nɑpɑɑlɩ tɛ, nɑ pɑ́ sɛɛ-ɩ sɩ: Mɑ sɛɛ-ŋ. 
Ɩsɔ ɩ́ hɑ nyɑ́ tǝyɑɣɑ nɑ nyɑ́ nyǝm tǝnɑɣɑ ɑlɑɑfǝyɑ. 
Ɩ heeli-ɩ tɔtɔ sɩ: Tɑ nɑ nyɑ́ tiikilɑɑ tɩɩ wɛnnɑ Kɑmɛɛlɩ. Tǝ tɑ lɑ-wɛɣɛ ɩsɑɣɑtʋ nɑtǝlɩ. Pǝ́cɔ́ pɑ tɔlɑ tɑɑ nɑtǝlɩ tǝ tɑ le. Ye n cɑɑ, n pɔɔsɩ-tǝɣɩ nyɑ́ tǝmlɛ nyǝ́mɑ nɑ ń nɑ. Tɔʋ, mɑ nɩɩwɑ sɩ pɑ tɔŋnɑ nyɑ́ heeŋ hʋntʋ kɔʋ tɔ, lɑŋhʋlʋmlɛ kʋyɑkʋ kɛ mɑ nyǝ́mɑ polɑ nyɑ́ tɛ. Mɑ wiikinɑ-ŋ sɩ ń hɑ mɑ́ nɑ mɑ nyǝ́mɑ kɛ mpi n wɛnɑ sɩ n hɑɑkɩ-tʋ tɔ. 
Ɩfepiyɑ mpɛ pɑ tɑlɑ Nɑpɑɑlɩ tɛ, ɩlɛnɑ pɑ́ kɛɛsɩ-ɩ Tɑfiiti tɔmnɑɑ mpɛ nɑ pɑ́ tɑŋɑ ɩ kʋcɔcɔtʋ. 
Tǝnɑɣɑlɛ Nɑpɑɑlɩ holɑɑ sɩ: Tɑfiiti yɑɑ. Mɑ tɑ nyɩ wei pɑ yɑɑ mpʋ tɔ. Kɑɣɑnɑ yomɑɑ mpɑ pɑ seeki pɑ cɑɑnɑɑ nɑ pɑ́ cɔɔkɩ yem tɔ pɑ wiisɑ pɑɣɑlɛ kɛ́. 
Ɩlɛ mɑ kɑɑ kpɑɣɑ tɔɣɔnɑɣɑ nɑ lʋm nɑ nɑntʋ nti mɑ lɑpɑ tǝkpɛtɛkpɛtɛ kɛ mɑ tǝmlɛ nyǝ́mɑ tɔ, nɑ mɑ́ cɛlǝɣɩ yem cɔɔlɑɑ. 
Tǝnɑɣɑlɛ Tɑfiiti pǝyɑlɑɑ pǝsǝnɑ pɑ wɑɑlɩ. Pɑ kpemɑ ɩlɛnɑ pɑ́ kɛɛsɩ-ɩ tɔmnɑɑ mpɛ pɑ tǝnɑ. 
Ntɛnɑ Tɑfiiti sɩ: Pɑɑ wei ɩ́ lǝlɩ ɩ lɑɣɑtɛ kɛ ɩ tǝnɑɣɑ tɑɑ. Ɩlɛnɑ Tɑfiiti pǝyɑlɑɑ lǝlɩ pɑ lɑɣɑlɛɛ nɑ ɩ mɑɣɑmɑɣɑ ɩ́ co ɩ lɑɣɑtɛ tɔtɔ. Yǝlɑɑ ɩsɩɩ nɑsǝlɛ (400) tʋnɑ ɩ wɑɑlɩ, nɑ pǝ kɑɑsɩ yǝlɑɑ ŋmʋnʋɣʋ (200) nɑ pɛlɛ pɑ tɑŋɑ wontu. 
Ḿpʋ́ɣʋ́ Nɑpɑɑlɩ pǝyɑlɑɑ tɑɑ nɔɣɔlʋ cǝpɑ ɩ ɑlʋ Apikɑɑlɩ kɛ sǝkpɑlʋɣʋ sɩ: Tɑfiiti kʋsǝnɑ ntɛɣɛ ɩ pǝyɑlɑɑ kɛ wʋlɑɣɑ tɛtʋ tɑɑ sɩ pɑ́ kɔɔ pɑ́ sɛɛ tɑ cɑɑ. Ntɛnɑ ɩ́ nyɑɑsɩ-wɛ. 
Pǝ́cɔ́ wɑɑtʋ wei tɑnɑ yǝlɑɑ mpɛ tɩɩ wɛ wʋlɑɣɑ tɛtʋ tɑɑ tɔ, pɑ lɑpɑ-tʋɣʋ kʋpɑntʋ kɛ teu kɛ́. Pɑ tɑ lɑ-tʋɣʋ ɩsɑɣɑtʋ nɑtǝlɩ. Pǝ́cɔ́ tɑ pʋlʋpʋ tɑ le. 
Mpɛ pɑ kentinɑ tɑ tɔɔ kɛ́ tɑm nɑ tǝ́ tiikiɣi tɑ kɑlǝkǝŋ. 
Mpʋ tɔ, nyɩ ɩsǝnɑ n kɑ́ lɑ tɔ. Mpi tɔ, pɑ tɛmɑ tɑ cɑɑ nɑ ɩ nyǝm tǝnɑ pǝ tomle tɑm kɛ́. Pǝyele ɩ nyǝmǝŋ kɑtɑtǝlɑɣɑ tɔɔ, pɑɑ tɑ tɑɑ nɔɣɔlʋ yɔɣɔtǝnɑ-ɩ ɩ kɑɑ nɩɩ. 
Tǝnɑɣɑlɛ Apikɑɑlɩ kpɑɣɑ potopotonɑɑ kɛ ŋmʋnʋɣʋ (200). Ɩlɛnɑ ɩ kpɑɣɑ sʋlʋm huluŋ nɑɑlɛ, nɑ heeŋ wei pɑ tɛmɑ tǝsʋɣʋ tɔɣɔ kɑkpɑsɩ. Ɩ kpɑɣɑ tɔtɔɣɔ pee kʋtoŋee ɩsɩɩ sɑɑkɩ, nɑ lɛsɛŋ pɑɣɑ kɛ nɩɩnʋwɑ (100), nɑ fikinɑɑ pɑɣɑ kɛ ŋmʋnʋɣʋ (200), nɑ ɩ́ hɔkɔ kpɑŋɑsɩ tɔɔ. 
Ɩlɛnɑ ɩ́ tɔ ɩ tǝmlɛ nyǝ́mɑ sɩ: Ɩ́ tɛɛ-m nɔɣɔ nɑ mɑ́ tǝŋ mǝ wɑɑlɩ. Amɑ Apikɑɑlɩ tɑ heeli ɩ pɑɑlʋ kɛ́ nɑtǝlɩ. 
Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpɑ ɩ kpɑŋɑɣɑ tɔɔ nɑ ɩ́ kpɑɣɑ pulɑsɩ mpɑɑʋ. Ɩlɛnɑ ɩ nɑ Tɑfiiti nɑ ɩ́lɛ́ ɩ nyǝ́mɑ pɑ́ suli kpɑkpɑɑ. 
Nɑ pɑ́ɑ́nɑ́ kpɑ Tɑfiiti nɑ ɩ́ mɑɣɑsɩ ɩ tɑɑ sɩ: Ɩsɩɩ mɑ tɑŋʋɣʋ ɑpɑlʋ ɩnɛ ɩ nyǝm tǝnɑɣɑ wʋlɑɣɑ tɛtʋ tɑɑ tɔ, mɑ ɩwɩɩlɛ tǝnɑ tʋ-m lʋm ntɛ́ yem. Pǝyele ɩ nyǝm tɑɑ pʋlʋ tɑ le. Ɩlɛnɑ ɩ́ fɛlɩ-m ɩsɑɣɑtʋ kɛ mɑ kʋpɑntʋ lonte. 
Ye pǝ nyɑɑlɑɑ nɑ mɑ́ tɑ kpiisitɑ ɩ nɑ ɩ yǝlɑɑ tǝnɑ Ɩsɔ ɩ́ kʋ-m. 
Apikɑɑlɩ loosɑ Tɑfiiti, ɩlɛnɑ ɩ́ tii ɩ kpɑŋɑɣɑ tɔɔ kɛ lɔŋ, nɑ ɩ́ hǝntɩ-ɩ ɑtɛ. 
Ɩlɛnɑ ɩ́ tɑsɑ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ hotuɣu nɑ ɩ́ tɔ sɩ: Hɑɩ, mɑ cɛ, mɑ́ wɑkǝlǝnɑ. Ɩlɛ yele nɑ nyɑ́ pɛɛlɔ mɑ́, mɑ́ yɔɣɔtɩ nɑ ń nɩɩ. 
Tɑɑ kpɑɣɑ mɑ pɑɑlʋ ɩnɩ ɩ tɔm nɑ n yɑɑ-tɩ sɩ pʋlʋ. Pɑ yɑɑkʋɣʋ-ɩ sɩ Nɑpɑɑlɩ tɔ, pǝ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ kpɑŋtʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɩɩ wɛ teitei. Mɑ́ tɑ́ nɑnɑ mpɑ n tilɑɑ tɔ nɑ pǝ́ lɑ́ mpʋ. 
Mɑ cɛ, Tɑcɑɑ kpɑnɑ nyɑ́ niŋ sɩ ń tɑɑ lɛɛtɩ nyɑ́ kolontunɑɑ. Mɑ tuunɑ nyɑ́ nɑ Tɑcɑɑ sɩ Ɩsɔ kɑ́ wɑkǝlɩ nyɑ́ kolontunɑɑ nɑ nyɑ́ ɩsɑɣɑlɑtɑɑ kɛ ɩsɩɩ Nɑpɑɑlɩ. 
Hɑɩ, mɑ cɛ, mʋ kʋcɔɔʋ ŋku mɑ kɔnɑ-ŋ ɩsǝntɔ tɔ nɑ ń tɑlɑ nyɑ́ yǝlɑɑ. 
Tɑɑ nyǝnɩ mɑ ɩsɑɣɑtʋ, Tɑcɑɑ kɑ́ tʋ-ŋ kɑwulɑɣɑ nɑ kɑ́ wɛɛ tɑm. Mpi tɔ, nyɑ́ pɑɑsǝɣǝnɑ nɑ Tɑcɑɑ yoou. Pǝ́cɔ́ nɔɣɔlʋ kɑɑ kʋ nyɑ́ tɔm. 
Ɩsɔ kɑ́ ŋmɛsɩ nyɑ́ weesuɣu kɛ tǝkulɑkulɑ. Ye nɔɣɔlʋ kʋlɑ nyɑ́ tɔɔ sɩ ɩ kʋɣʋ-ŋ ɩ kɑɑ nɑ-kʋ. Amɑ ɩ kɑ́ lɔ nyɑ́ kolontunɑɑ kɛ́ ɩsɩɩ pɑ tɔɔkʋɣʋ pǝntɔlʋpɛɛ tɔ. 
Ye pǝ kɔmɑ nɑ Tɑcɑɑ lɑ-ŋ kʋpɑntʋ nti ɩ kɑ sɩɩ-ŋ tɔ, nɑ ɩ́ kpɑ-ŋ Ɩsɛɣɛlɩ nyǝ́mɑ wulɑʋ, 
ɩlɛ n kɑɑ wii nyɑ́ tɩ sɩ n kʋwɑ tulum, yɑɑ n lɛɛtɑ nyɑ́ tǝɣɩ nyɑ́ kolontunɑɑ. Hɑɩ, mɑ cɛ, ye pǝ kɔmɑ nɑ Ɩsɔ lɑ-ŋ kʋpɑntʋ, ɩlɛ n tɔɔsɩ mɑ tɔɔ. 
Mpʋɣʋlɛ Tɑfiiti tɔmɑ Apikɑɑlɩ sɩ: Mɑ sɑmɑ Ɩsɛɣɛlɩ Ɩsɔ Tɑcɑɑ wei ɩ kʋsɑ-ŋ nɑ ń sǝŋɩ-m sɑŋɑ ɩsǝntɔ tɔ. 
Nɑ mɑ́ sɛɛ nyɑ́ tɔtɔɣɔ ɩsǝnɑ n lɑpɑ lǝmɑɣɑsɛɛ, nɑ ń kpɑ mɑ niŋ nɑ mɑ́ tɑ́ kʋ nɑ mɑ́ lɛɛtɩ tɔ. 
Mɑ tuukinɑ Tɑcɑɑ wei ɩ kpɑ mɑ niŋ sɩ mɑ́ tɑɑ lɑ-mɛɣɛ ɩsɑɣɑtʋ tɔ sɩ, ye n tɑɑ sǝŋɩ-m lɔŋ, mpi sɩ pɩɩ nyɑɑlɑɣɑ tɔ, pǝ tɑɑ kɑɑsɩ Nɑpɑɑlɩ nɑ ɩ yǝlɑɑ tɑɑ nɔɣɔlʋ. 
Ɩlɛnɑ Tɑfiiti mʋ Apikɑɑlɩ niŋ tɑɑ kɛ́ mpi ɩ kɑ hɑ-ɩ tɔ. Ɩlɛnɑ ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɑɑ nyɑ́, mǝlɩ nyɑ́ tɛ, mɑ nɩɩ nyɑ́ tɔm, mɑ hʋlɑ-ŋ suulu. 
Apikɑɑlɩ mǝlɑ tǝyɑɣɑ, ɩlɛ ɩ mɑɣɑnɑ ɩ pɑɑlʋ tɔkɩ kɛlɛ nɑ ɩ́ nyɔɔkɩ ɩsɩɩ wulɑʋ, nɑ sʋlʋm kʋ-ɩ nɑ ɩ́ ŋmɑɑlǝɣɩ. Ɩlɛ ɩ tɑ heeli-ɩ nɑtǝlɩ tǝfɩ, hɑlǝnɑ pǝ fe tɑnɑŋ. 
Tɛʋ femɑ nɑ ɩ sʋlʋm cɛ ɩ tɔɔ, ɩlɛnɑ ɩ ɑlʋ kɛɛsɩ-ɩ pǝ tǝnɑ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lɑŋlɛ cɛpɑ kɑtɑtǝlɑɣɑ, nɑ pǝ́ mǝlɩ-ɩ tʋʋlʋɣʋ. 
Kʋyɛɛŋ lɑpɑ ɩsɩɩ nɑɑnʋwɑ, ɩlɛnɑ Tɑcɑɑ yele nɑ ɩ́ tɛɛsɩ sǝpʋ. 
Ḿpʋ́ɣʋ́ Tɑfiiti nɩɩwɑ sɩ Nɑpɑɑlɩ sǝpɑ. Ɩlɛnɑ ɩ́ tɔ sɩ: Mɑ sɛɛ Tɑcɑɑ wei ɩ sɛɛnɑ mɑ tɔɔ kɛ́ ɩsɑɣɑtʋ nti Nɑpɑɑlɩ lɑpɑ-m tɔ tǝ tɑɑ tɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kpɑnɑ mɑ niŋ sɩ mɑ́ tɑɑ wɑkǝlɩ, nɑ ɩ́ lɛɛtɩ Nɑpɑɑlɩ kɛ ɩ mɑɣɑmɑɣɑ. Pǝ wɑɑlɩ kɛ́ Tɑfiiti tilɑɑ sɩ ɩ hɔŋ Apikɑɑlɩ kɛ leelu. 
Tillɑɑ tɑlɑ ɑlʋ ɩnɩ ɩ tɛɣɛ Kɑmɛɛlɩ, ɩlɛnɑ pɑ́ heeli-ɩ sɩ: Tɑfiiti tilinɑ-tʋɣʋ nyɑ́ kiŋ sɩ ɩ hɔŋɩ-ŋ leelu. 
Mpʋɣʋlɛ Apikɑɑlɩ hǝntɑ-wɛɣɛ ɑtɛ nɑ ɩ́ tɔ sɩ: Mɑɑ pǝsɩ tɑ cɑɑ yom, nɑ mɑ́ kɔɔkɩ ɩ tǝmlɛ nyǝ́mɑ nɔɔhɛɛ kɛ lʋm. 
Ɩlɛnɑ Apikɑɑlɩ kʋlɩ kpɑkpɑɑ nɑ ɩ́ kpɑ ɩ kpɑŋɑɣɑ tɔɔ. Nɑ ɩ pɛɛlɑɑ kɑkpɑsɩ wei ɩ lɑkɑɣɑ-ɩ tǝmlɛ tɔɣɔ ɩ wɑɑlɩ, nɑ ɩ tǝŋ Tɑfiiti tǝmlɛ nyǝ́mɑ nɑ ɩ́ pǝsɩ Tɑfiiti ɑlʋ. 
Tɑfiiti kɑ tɛmɑ Sisilee tʋ Ahinowɑm kɛ kpɑɣɑʋ kɛ ɑlʋ. Ɩ ɑlɑɑ lɑpɑ nɑɑlɛ. 
Pǝ kɑɑsɑ ɩ kɑncɑɑlɑɣɑ ɑlʋ Mikɑɑlɩ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ cɑɑ Sɑyuli kɑ lɛɛkɑ-ɩ kɛ́ nɑ ɩ́ hɑ Kɑlim tʋ Lɑyisi pǝyɑlʋ Pɑlǝti. 
