- MATIU
- <
- 26
- >

26
A Nap Susunön Po Jiuꞌ To Nok O Kokoman Va Pa Ip Vamët E Ieesuꞌ
Mak 14:1-2, me Luk 22:1-2, me Jon 11:45-53
1 E Ieesuꞌ to vavaasis vahik a napan, pareꞌ soe ke ra ma vamomhë peꞌ pan, 2 “Eöm nat e nem eh? O pöök poen to meꞌ avoeꞌ e ne, ka Taëën Apuh va po Pasovaꞌ se tavus en. Manih pa Taëën Apuh pamëh ne eöꞌ e Koaꞌ Teꞌ Pa Napan Kurus, nee se vahoꞌ ee peöꞌ pa koreera napan varih to hat ov a ne neoꞌ, pare ni a neoꞌ, ko vahan ee peöꞌ pa kuruse.”
3 Manih po poen pamëh no teꞌ susunön ësës heꞌ, me o teꞌ apaꞌpuh po Jiuꞌ to tönun manih pa iuun pa Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ, a ëhnaneah e Kaëfas. 4 Manih po ihoꞌ pamëh, nee to nok o kokoman va pa ö nee se öt koe e Ieesuꞌ, ko ip vamët poë. 5 Ivëhkëk, ee to soe pan, “Ea se nat no nok a tah pamëh, ea se anoeh no ka Taëën Apuh va po Pasovaꞌ oah voh. Eꞌ to hat non pa ö no a napan se ep a tah vëh ko kunkuin to vapus.”
A Köövo To Uh A Pasun E Ieesuꞌ Po Vanom
Mak 14:3-9, me Jon 12:1-8
6 E Ieesuꞌ to teꞌ non pa vöön nee to popokaꞌ ne Bëtaniꞌ. Eꞌ to teꞌ non pa iuun pe Saëmon vëh to teꞌ me voh non a mët töpaꞌ. 7 Eꞌ to teꞌ non koman iuun ka köövo nö maꞌ manih peꞌ. Eꞌ to teꞌ maꞌ o puto vanom o pöh voen vapeah. Pareꞌ koꞌ o vanom pamëh manih pa pasun e Ieesuꞌ pa ö neꞌ to ënëën non. 8 A ma vamomhë peꞌ to ep a tah to tanok manih pe Ieesuꞌ, pare pah haraꞌ vahat e ne, pare soe ee pan, “Vahvanih ke köövo koꞌ vakit akuk o vanom vëh? 9 Ea se keh vavoen o vanom vëh, ea se kon a moniꞌ a pah apuh. Ka moniꞌ pamëh na se vaꞌaus o teꞌ arus.”
10 Ivëhkëk, e Ieesuꞌ to nat en pataeah nee to sosoe suk ne, pareꞌ soe ke rapoë pan, “Suk ataeah, köm vatamak e köövo vëh, a tah neꞌ to nok manih peöꞌ to vih, pareꞌ matan vavih. 11 A nap arus se teꞌ tamoaan me e ne peöm. Ivëhkëk, eöꞌ to hikta se teꞌ tamoaan me a noꞌ neöm. 12 E köövo vëh to koꞌkoꞌ o vanom manih pa pasuneoꞌ, eꞌ to vamatop non a ö nöꞌ se mët, kee pe ee peöꞌ. 13 Eöꞌ to soe vamaman rakah keoꞌ peöm, manih po oeh avoes no a napan se keh vavatvus ne a Soe Vih pe Sosoenën. Ee se vavasoe suk vaviꞌ e ne pa tah ne köövo vëh to nok manih peöꞌ, ka napan sih koman hah ne poë.”
E Jiutas Va Iskariot To Vikuh E Ieesuꞌ Manih Po Teꞌ Susunön Ësës Heꞌ
Mak 14:10-11, me Luk 22:3-6
14 Manih po poen pamëh no a paeh va pa havun me ra poa vamomhë pe Ieesuꞌ to nö en manuh po teꞌ susunön ësës heꞌ, a ëhnaneah e Jiutas Iskariot. 15 E Jiutas to nö, pareꞌ soe pan, “Eöm se poꞌ voen a neoꞌ pataeah pa ö nöꞌ seꞌ heꞌ a neöm e Ieesuꞌ? Kee heꞌ ee peꞌ po 30 voaꞌ moniꞌ silvaꞌ.* O voen in o 30 voaꞌ moniꞌ silvaꞌ to onöt non a K2,400.00. 16 Taneo non po poen pamëh ne Jiutas Iskariot to iu vah këh non ta hanan neꞌ se vikuh vah va in e Ieesuꞌ.
E Ieesuꞌ To Vaëën Me Ra Ma Vamomhë Peꞌ Pa Taëën Apuh Va Po Pasovaꞌ
Mak 14:12-21, me Luk 22:7-14; 22:21-23, me Jon 13:21-30
17 O poen vamomoaan in a Taëën Apuh va pa Taëën Hikto Is vëh, o Pasovaꞌ to tavus en, ka a ma vamomhë nö ee manih pe Ieesuꞌ, pare hi poë pan, “Eën iu nöm a ö nemöm se vamatop a Taëën Apuh va po Pasovaꞌ nih?”
18 Ke Ieesuꞌ soe ken pee pa pah teꞌ, pareꞌ soe pan “Eöm se nö na pa vöön va Jerusalëm, paröm nö manuh pa teꞌ vëh, paröm soe keah pan, ‘E Apuh to soe maꞌ pan, o poen mët peꞌ to öök vatët en, ke eꞌ me ra ma vamomhë peꞌ se ëën a Taëën Apuh va po Pasovaꞌ manih pa iuun pën.’ ”
19 O vamomhë to nok va ee manih pa ö ne Ieesuꞌ to soe va i rapoë, pare vamatop ee pa taëën va pa Taëën Apuh va po Pasovaꞌ nën.
20 A muhin to matanpoen en, ke Ieesuꞌ ihoꞌ, ko vaëën vaꞌpeh me ra ma vamomhë peꞌ. 21 Ee to ënëën ne ke Ieesuꞌ soe pan, “Eöꞌ to soe vaman rakah keoꞌ peöm, a paeh koman va peöm varih o vamomhë peöꞌ ivëh, se vikuh ka neoꞌ.”
22 A soe vaꞌih to vatamak rakah en pa ma vamomhë peꞌ, kee taneo ee pa hi papaeh poë pan, “Sunön, eöꞌ pöꞌ, ha?”
23 Ke Ieesuꞌ piun rapoë, pareꞌ soe pan, “Eöm se keh ep a teꞌ vëh to vahoꞌ vaꞌpeh a koreneah me a teꞌ koreneoꞌ manih pa hun taëën vëh pa tis, eꞌ ko a teꞌ pamëh se vikuh ka neoꞌ pa nap hat. 24 Eöꞌ e Koaꞌ Teꞌ Pa Napan Kurus se mët eoꞌ, vamanih pa ö no Puk Vapenpen to soe va non. Ivëhkëk, varenan rakah pa teꞌ vëh to vikuh ka neoꞌ po teꞌ varih to hat ov a no neoꞌ sih. Eꞌ to vih non pa ö no e sinan a teꞌ pamëh se hikta vahuh voh poan.”
25 Ke Jiutas soe ke Ieesuꞌ pan, “Apuh, eöꞌ pöꞌ, ha?”
Ke Ieesuꞌ piun poan, pareꞌ soe pan, “Eꞌ to teꞌ va i non nën.”
E Ieesuꞌ To Vaëën Me A Ma Vamomhë Peꞌ
Mak 14:22-26, me Luk 22:15-20, me 1 Körin 11:23-25
26 E Ieesuꞌ me ra ma vamomhë peꞌ to ënëën ne, keꞌ kon a ö taëën, pareꞌ hin na e Sosoenën, ko soe vavihvih ke na eah, pareꞌ kök a ö taëën pamëh, ko ki vakëkëh ke ra ma vamomhë peꞌ, pareꞌ soe ke rapoë pan, “Kon öm a ö taëën vëh, ko ëën. A ö taëën vaꞌih eꞌ a sionineoꞌ.”
27 Pareꞌ kon pet en na pa kap voaën, pareꞌ soe vavihvih ke na e Sosoenën, pareꞌ heꞌ raoe, ko soe pan, “Eöm kurus varih se kaak manih pa kap vaꞌih, 28 eꞌ vaꞌih o eraꞌ peöꞌ, o eraꞌ pamëh to vataare non o vatompoan voon. O eraꞌ pamëh se takoꞌ marën a voen hah a neöm a ma napan kurus. Eꞌ to vataare non a napan pan e Sosoenën se ihan anoe en pa ma hat pa nap peo, vamanih pa ö neꞌ to soe vaman vavoh. 29 Eöꞌ to soe vamaman rakah keoꞌ peöm, eöꞌ hikta se kaak hah noꞌ o voaën vaꞌih keꞌ onöt non po poen nöꞌ se kaak vaꞌpeh me a neöm po voaën voon manuh pa Matop Vih Pe Tamön.”
30 Kee nok ee po vaëhëh, ko no ee Tope Öliv.
O Vamomhë Se Heꞌ Tonun Kurus Ee Pe Ieesuꞌ
Mak 14:27-31, me Luk 22:31-34, me Jon 13:36-38
31 E Ieesuꞌ to soe ke ra ma vamomhë peꞌ pan, “Kuru po poen vëh, ne eöm kurus se rusin këh em peöꞌ, suk ataeah, o Puk Vapenpen pe Sosoenën to soe non pan,
‘E Sosoenën to se ip vamët en pa teꞌ utut sipsip,
ko sipsip se rusin vakëkëh ee.’ Sek 13:7
32 Ivëhkëk, eöꞌ se sun taneꞌ hah po vapeepe, paröꞌ vovoh keoꞌ peöm manuh Galiliꞌ.”
33 Ke Pitaꞌ piun a soe peꞌ, pareꞌ soe pan, “O upöm vamomhë se keh ep ataeah to tavus manih pën, pare varurusin ee, suk o vaman pee to hikta teꞌ kikis non. Ivëhkëk, eöꞌ hikta onöt noꞌ a rusin këh a oah.”
34 Ke Ieesuꞌ piun poan, pareꞌ soe pan, “Nös pa popoen e toaꞌ oeteꞌ se meꞌ avoeꞌ e non pa tötö, eën se kukön soe eom pan, eën to hikta nat nom peöꞌ.”
35 Ke Pitaꞌ soe ke Ieesuꞌ pan, “Eöꞌ hikta onöt rakah noꞌ a soe vamanih pan, ‘Eöꞌ to hikta nat noꞌ pën.’ Eꞌ to onöt e non pa napan se ip vamët ee peöꞌ, köꞌ mët vaꞌpeh me eoꞌ pën.”
Ko upöm vamomhë soe kurus pet va ee nën.
E Ieesuꞌ To Hinhin Non Manih Pa Rak Va Gëtsëmaniꞌ
Mak 14:32-42, me Luk 22:39-46
36 E Ieesuꞌ to nö vaꞌpeh me ra ma vamomhë peꞌ pa ö muhin va Gëtsëmaniꞌ. Pareꞌ soe ke ra ma vamomhë peꞌ pan, “Ihoꞌ nem manih. Köꞌ nö, ko hin manuh pa ö vöh.” 37 Ke Ieesuꞌ me en pe Pitaꞌ, pen a poa sunaiꞌ Sëbëdiꞌ, e Jëmis pen Jon, kee nö vaꞌpeh me ee peꞌ. Eꞌ to tamak vörep rakah en, ko haraꞌ vapunis rakah e non. 38 Pareꞌ soe ke rapoë pan, “O kupu peöꞌ to puh rakah non po tamak, köꞌ haraꞌ ke noꞌ pan eöꞌ se mët eoꞌ. Teꞌ nem manih, paröm hinhin vaꞌpeh me a no neoꞌ.”
39 Ke Ieesuꞌ huk amot këh en pee. Pareꞌ vahoꞌ rakah en pa pasuneah po oeh, pareꞌ hinhin va non manih pan, “Tamön eꞌ to vih non pën se nat nom heꞌ a neoꞌ o kamis vaꞌih. Ivëhkëk, Tamön eën se nat nom suk o iu peöꞌ, ahik, eën se vatet varoe o iu koman pën.”
40 Eꞌ to taneꞌ hah maꞌ pa ö neꞌ to hinhin non, pareꞌ ep in a ma vamomhë peꞌ to koroh, pareꞌ soe ke Pitaꞌ pan, “Eöm hikta onöt rakah ko nem a ut vaꞌpeh me voh a neoꞌ pa ta pah aoaꞌ, ha? 41 Ut nem, paröm hinhin nem, eöm tomeꞌ kuꞌ em pa ö no a punöꞌ se tavus a neöm. O apen to iu e non pa vatet a ma taateꞌ vih, ivëhkëk, o sionin to susunë e non pa vatet.”
42 Eꞌ to hah en, pareꞌ vapöök hin va en manih pan, “Tamön, eꞌ to vih non pa ö söꞌ vaniu këh eoꞌ po kamis vaꞌih, keꞌ, eöꞌ se keh teꞌ eoꞌ po kamis pamëh. Köꞌ iu noꞌ ataeah nën to iu nom se tanok va en manih pa ö nën to iu va nom.” 43 E Ieesuꞌ to hah taneꞌ maꞌ pa hin, pareꞌ nö en manuh pa ma vamomhë peꞌ. Pareꞌ taum raoe to koroh ne, suk ee to mët rakah ee po mamaasoe.
44 Eꞌ to këh hah en pee, pareꞌ hah ko vakön hin hahah kov en. Pa pah ta hin vëh neꞌ to nonok moaan non. 45 Vasuksuk neꞌ to hah en manuh pa ma vamomhë peꞌ, pareꞌ soe ke rapoë pan, “Eöm koroh vavuriah avoeꞌ e nem, ha? Pënton öm! O poen peöꞌ to tavus en no a napan se heꞌ ee peöꞌ e Koaꞌ Teꞌ Pa Napan Kurus manih pa koreera nap hat. 46 Sun öm, ka nö ee. A teꞌ vëh to vikuh a neoꞌ to nö en maꞌ pa öt a neoꞌ.”
E Jiutas To Heꞌ E Ieesuꞌ Pa Koreero Teꞌ To Vakihat Me Ne Poë
Mak 14:43-50, me Luk 22:47-53, me Jon 18:3-12
47 E Ieesuꞌ to vavaato avoeꞌ me non pa ma vamomhë peꞌ, ke Jiutas a paeh va pa havun me ra poa vamomhë peꞌ öök en maꞌ. Eꞌ to nö vaꞌpeh me maꞌ a nap peo rakah to teꞌ me ne a ma rapis rë, me a ma tanaon. O teꞌ susunön ësës heꞌ, me a nap susunön po Jiuꞌ to vanö maꞌ rapoë. 48 Ke Jiutas a teꞌ vëh to vikuh in e Ieesuꞌ pa koreera nap hat, to heꞌ maꞌ o vëknöm manih pa napan pan, “A teꞌ vëh nöꞌ se keh umaꞌ eah, eꞌ kuru a teꞌ pamëh, söm öt eah.”
49 Ka varuꞌ vakomanih ne Jiutas to tavus manih pe Ieesuꞌ, pareꞌ soe ke poan pan, “Poen avih, Apuh!” Pareꞌ umaꞌ en peꞌ.
50 Ke Ieesuꞌ soe ke poan pan, “Kea, nok vëvëhöꞌ a tah nën to nö maꞌ pa nok manih peöꞌ.”
Ka napan varih to nö me maꞌ e Jiutas, öt poë, ko nohnoh ee peꞌ. 51 Ka pah teꞌ to teꞌ vaꞌpeh me non e Ieesuꞌ, eꞌ e vamomhë koman peꞌ to ep a tah to tanok manih pe Ieesuꞌ, pareꞌ rëh taneꞌ o rapis rë pa ö pepet peꞌ, ko moes kurus en pa tenan a teꞌ kikiu pa Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ. 52 Ke Ieesuꞌ soe ke vamomhë peꞌ pan, “Vahoꞌ hah o rapis rë pën manih pa ö pepet peꞌ. O teꞌ varih to vavapus me ne o rapis rë, o rapis rë pamëh se miröꞌ koman hah en pee. 53 Eöm to nat pöꞌ e nem, eöꞌ se keh hin e Tamön a ö neꞌ se heꞌ a maꞌ neoꞌ o pöh havun me ro pöök kum ankeroꞌ vëvënsun, kee vaꞌaus a neoꞌ, eꞌ se heꞌ en peöꞌ. 54 Ivëhkëk, eöꞌ se keh nok va nën, a soe to kiun non po Puk pe Sosoenën to hikta onöt non a tavus vaman. O Puk pe Sosoenën to soe non pan, a ma tah kurus rakah poë varih se tavus ee manih peöꞌ.”
55 Ke Ieesuꞌ soe ke ra napan varih to nö maꞌ pa öt poë pan, “Eöm nö maꞌ pa öt a neoꞌ, paröm teꞌ em maꞌ pa ma rapis rëërë, me a ma tanaon ke pan, eöꞌ a teꞌ kakaveo toh? A ma poen kurus nöꞌ to teꞌ tamoaan e noꞌ koman a Iuun Hinhin Apuh, paröꞌ vavaasis noꞌ sih. Ivëhkëk, eöm hikta iu öt poꞌ voh a nem neoꞌ nën toh? 56 Ivëh, ka ma tah poë varih tavus marën a vapuh a soe no a nap vanënën soe to kiun voh manih po Puk pe Sosoenën.” Ko vamomhë pe Ieesuꞌ varurusin këh ee peꞌ.
Ee To Vahoꞌ Ee Pe Ieesuꞌ Po Vahutët
Mak 14:53-65, me Luk 22:54-55; 22:63-71, me Jon 18:13-14; 18:19-24
57 O teꞌ varih to öt e Ieesuꞌ to me ee peꞌ manuh pa iuun pa Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ vëh e Kaëfas. A iuun pamëh no o teꞌ vavaasis to nat i ne o Vavaasis pe Mosës, me ra nap susunön po Jiuꞌ to vatönun ne nën. 58 E Pitaꞌ to suksuk amot nö e non maꞌ pa napan to meeme nö ne e Ieesuꞌ. Pareꞌ ho en koman a eean vëh to tavi non a iuun pa Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ. Pareꞌ ihoꞌ vaꞌpeh me e non po teꞌ utut, suk eꞌ to kehkeh ep non pataeah se tavus manih peꞌ Ieesuꞌ. 59 Ko teꞌ susunön ësës heꞌ, me ro Kum Teꞌ Susunön po Jiuꞌ vaoe ee na pa ma meh teꞌ, kee nö ee maꞌ, pare vavaꞌaus ee pa vatvus maꞌ a ma soe piuk ov in a ma tah ne Ieesuꞌ to nok voh. Suk ee to kehkeh taum ne ta hanan nee se ip vamët koe vah va in poë. 60 Ka nap peo rakah nö maꞌ, pare vapokaꞌ ee peꞌ pa ma piuk peo. Ivëhkëk, o Vakum Teꞌ Susunön po Jiuꞌ to hikta taum ta soe man to vih non nee se ip vamët suk poë. Ivëhkëk, a meh poa teꞌ to nö maꞌ, 61 pare soe ee pan, “A teꞌ vëh to soe voh pan, ‘Eöꞌ se miröꞌ eoꞌ pa Iuun Hinhin Apuh pe Sosoenën, paröꞌ eok hah eoꞌ peꞌ po kukön poen.’ ”
62 Ka Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ sun, pareꞌ soe pan, “Eën hikta pinpiun suk nom a ma soe varih ataeah no a napan to popokaꞌ a nom oah?” 63 Ivëhkëk, e Ieesuꞌ to hikta tooto non, ka Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ hi hah en peꞌ pan, “Eöꞌ to soe rakah ka oah pa ëhnan e Sosoenën toꞌtoꞌ tamoaan, soe vaman rakah ka möm ah. Eën kov e Kristo Koaꞌ pe Sosoenën, ëh?” 64 Ke Ieesuꞌ piun poan, pareꞌ soe pan, “A ma soe varih, ee ma soe koman pën, ivëhkëk, eöꞌ to soe vaman rakah keoꞌ peöm, amot nöm se ep ka neoꞌ e Koaꞌ Te Pa Napan Kurus se ihoꞌ noꞌ pa papmatö pe Sosoenën a Kikis Vi, paröꞌ kunah vaꞌpeh me maꞌ a unöh vöh pa akis.”
65 Ka Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ pënton a soe vaꞌih ne Ieesuꞌ to soe, pareꞌ töhkak rakah en, ko si en po ohop peꞌ,† A taateꞌ va pa si o ohop to vataare non pan a Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ to tamak, pareꞌ heve suk eꞌ to koman non pan e Ieesuꞌ to sosoe oꞌoah e non pe Sosoenën. pareꞌ soe pan, “A teꞌ vaꞌih to sosoe oꞌoah e non pe Sosoenën. Ea hikta se vaiu hah no ta ma meh teꞌ se vatvus maꞌ ta ma meh soe, suk eöm to pënton koman e nem peꞌ to sosoe oꞌoah e non pe Sosoenën.” 66 Ka Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ hi en po Vakum Teꞌ Susunön po Jiuꞌ pan, “Eöm koman poꞌ nem pan, ea se nok va in a teꞌ vëh nih?”
Kee soe maꞌ pan, “Eꞌ to vih non peꞌ se mët rakah en.”
67 Ka napan varih to teꞌ ne nën teteo ee pa matan e Ieesuꞌ, pare töstös ee peꞌ, ko upöm tatapan poë, 68 pare soe ke poë pan, “Pokaꞌ oon ka möm ah. Eën poꞌ e Kristo toh! Eteh rakah ivëh to tös a oah?”
E Pitaꞌ To Soe Pan Eꞌ To Hikta Nat Non E Ieesuꞌ
Mak 14:66-72, me Luk 22:56-62, me Jon 18:15-18; 18:25-27
69 Manih po poen avoeꞌ pamëh ne Pitaꞌ to ihoꞌ non koman a eean pa ö pëpënton vahutët, ka pah köövo sepeꞌ to kiu non nën, nö maꞌ manih peꞌ, pareꞌ soe ke poan pan, “Eën me poꞌ kuru a meh teꞌ to teꞌ vaꞌpeh me voh nom e Ieesuꞌ va Galiliꞌ toh.”
70 Ivëhkëk, e Pitaꞌ to vonih, pareꞌ soe pan, “Eöꞌ to hikta nat noꞌ pataeah nën to vavaato suk nom.” 71 Eꞌ to këh en pa ö pëpënton vahutët, pareꞌ nö en manuh po hopaꞌ va pa eean. Ka meh köövo kikiu ep poan, pareꞌ soe ke ra napan to sun vatët ne pan, “A teꞌ vëh to teꞌ vaꞌpeh me voh e non pe Ieesuꞌ va Nasarët.”
72 Ke Pitaꞌ soe hahah kov en pan, “Eöꞌ to soe vamaman rakah eoꞌ, peöꞌ to hikta nat rakah noꞌ pa teꞌ vëh.”
73 Ka meh siꞌ ö oah en ka napan varih to sun vatët ne nën to nö ee maꞌ manih pe Pitaꞌ, pare soe ke poë pan, “Oman rakah, eën a meh va pee, a to pën to vataare e non pën a meh va pee.”
74 Varuꞌ vakomanih ne Pitaꞌ to soe vakis rakah en pan, “Eöꞌ to hikta teꞌ vaꞌpeh me voh noꞌ eah, paröꞌ hikta nat rakah noꞌ pa teꞌ vëh. Oman rakah, e Sosoenën se vakmis en peöꞌ pa ö ne eöꞌ se keh hikta sosoe noꞌ, oman!
Ka varuꞌ vakomanih no e toaꞌ oeteꞌ to tötö en. 75 Ke Pitaꞌ koman hah poꞌ en pa soe ne Ieesuꞌ to soe ke voh poan pan, “Vamomoaan in a ö no e toaꞌ oeteꞌ se meꞌ avoeꞌ e non pa tötö, eën se kukön soe eom pan, eën to hikta nat nom peöꞌ.” Eꞌ to vamösru, ko tavus hah ken manih po hopaꞌ va pa eean pamëh, pareꞌ pah ook suntan rakah en.

- MATIU
- <
- 26
- >

*26:15: O voen in o 30 voaꞌ moniꞌ silvaꞌ to onöt non a K2,400.00.

†26:65: A taateꞌ va pa si o ohop to vataare non pan a Teꞌ Susun po Teꞌ Ësës Heꞌ to tamak, pareꞌ heve suk eꞌ to koman non pan e Ieesuꞌ to sosoe oꞌoah e non pe Sosoenën.

© 2004 Wycliffe Bible Translators, Inc.