- Zenɛze
- <
- 31
- >

31
Zakɔɓe ɠale ma vai
Kanaan yooi zu
1 Zakɔɓe Laɓan ná-doun zunuiti goomɛnini, ti ɗa ɠɛ ma: «Nii kpein é ɠɛa ga gi-ɠɛɛ nɔnɔi, Zakɔɓe naati seɠea, gi-ɠɛɛ ɠɔligi ɠa é niima ɓɛtɛi zɔlɔɔgai su.» 2 Zakɔɓe Laɓan ɠaazuʋɛ ʋɛtɛni, é la mɔ ɠɛni ɠɛɛni, eɠɛʋelei é ɠɛni la mɔungi zu. 3 Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni la Zakɔɓe ma: «Ɠale ma è-mɛmɛwolani ta-yooi zu, ɗa-ʋɛlɛyeɠei wu, nà ɠɛ è ʋa.»
4 Zakɔɓe Lasɛleni ta Lea lolini, ga ti ʋa dɔɓɔi zu, ʋɛ é ɠɛni ná, ná-togani ɓulugi ɠoba. 5 É ɠɛni ti ma: «Nà kaazu ga wo-ɠɛɛ ɠaazuʋɛ la mɔ ga eɠɛʋelei é ɠɛa la nɔ̀un tetema mɔungi, kɛlɛ kɛ̀ɛ ná-GALAGI yɛgɛ nɔ̀un ba. 6 Wa ɓɔɠɔgoi wo kwɛɛni ga gè botii ɠɛɛni wo-ɠɛɛ ʋɛ ga sùvikɛi kpein. 7 Kɛlɛ wo-ɠɛɛ yaavai ɠɛɛni ga ze, é sàlai valiboni ná zeizu ɠɛ puu. GALA ge la ɠɛni vaani bu, é ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ze. 8 Siɛgi zu é ɠɛni ɠɛɛzu la mà: ‹Ma ʋodapodagiti ta ɠɛ ga è-zalai,› toganiiti ti ɓena pu ga ma yiʋoiti ti ʋodapodagai. Ta siɛgi zu a la ɠɛna la mà: ‹Ma ʋɔnɛgiti ta ɠɛ ga è-zalai,› toganiiti kpein ti ɓena sɔlɔɔga ma yiʋo ʋɔnɛgiti. 9 GALA ka é wo-ɠɛɛ ná-togani ɓulugi ɠulani zea, é fe bɛ̀.
10 «Siɛgi zu toganiiti ti ɠɛni ʋɛɛzu la ɓɔɠɔ ʋolu, gè ɠaazuwuzeɠeni, segi zu gè kaani ga boli zinɛiti ti ɠɛni ʋɛɛzu ma zaaiti polu, ti ʋɔnɛni, ti ʋodapodagɛ. 11 GALA ná-geezuɠeelai ɠɛni mà segi zu: ‹Zakɔɓe.› Gè gooɠaaʋoteni, gè ɠɛ ma: ‹Nà ɠaa.› 12 É ɠɛ mà: ‹Ɠaazu wuzeɠe, è wɛlɛ, boli zinɛiti kpein ti ʋɛɛzu ma zaaiti polu, ti ʋɔnɛʋɛ, ti ʋodapodagɛ, mazɔlɔɔ gè naa kpein kaa, nii Laɓan kɛai ga ɗe. 13 Nà ɠa gè ga Ɓeetɛle ƓALAGI, ʋɛ è gulɔi ziɛni ná kɔtui ma, è gaalɔ ga ɠizɛsui, ʋɛ è minazeɠeni ná bɛ̀. Niizuʋɛ wuzeɠena, ɠula niima yooi ʋa, è ɠale ma è zɔlɔɔ zooi zu.› »
14 Lasɛle ta Lea ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Leeni ɠa é gi ʋɛ mɔnɔ ga gɔnɔ ɓaa pogani gi-ɠɛɛ ná-pɛlɛi wu? 15 É la gi zoni nɔ eɠɛ wɛɛn anzanuiti ɓaa? Tɔɔzei é gi ʋɔdia, é gi-zɔngɔi mi. 16 Naavoloi kpein GALA ge kulaai gi-ɠɛɛ ya, ta ga gɔnɔ gá gi-lointi. Deɠɛmu, niizu, naa kpein kɛ, nii GALA ge boga è ma.»
17 Zakɔɓe wuzeɠeni, é ná-dointi ta anzaiti tɛ, é ti zei ɲɔmɛiti kɔma. 18 É liini ga ná-togani ɓulugi kpein, ta kɔligiti é ti zɔlɔɔni, togani ɓulugi é ɠɛni zea, é ti zɔlɔɔni Padan-Alame. É wuzeɠeni, é li kɛɛɠɛ Izaake ʋɔ bɛ, Kanaan yooi zu.
19 Názuʋɛ ɠa Laɓan liini la ná-baalagiti maaleɠaiti teʋezu. Lasɛle kɛɛɠɛ ná-pɛlɛ wu zaleiti unmani. 20 Zekana Zakɔɓe Alame nui Laɓan yaavani la, é la faa nɔpɛ boni ma, é ɗa ʋela. 21 É ʋelani ga naa kpein, nii é ɠɛni ga nɔnɔ. É liini, é ziɛ wolai Ufelate ɓudɛ, naa ʋolu é leteni Galaade ɠize yooi ʋɔ pelei ma.
Laɓan ta Zakɔɓe
ti yɔɠɔzuɓɛtɛ vai
22 Foloi zaʋasiɛi ma ti daazeelini Laɓan ma ga Zakɔɓe ʋela. 23 É pɛlɛ wu nuiti seɠeni, ti ʋilɛ Zakɔɓe ʋolu, folo lɔfela laawu ti ɗa ziɛ. Ti kɔɠɔzumɛɛnni Galaade ɠize yooi zu. 24 Kɛlɛ GALA ge ɠulani kɛlɛma kpidii segi zu Alame nui Laɓan ʋɛ, é ɠɛ ma: «Dama, mina ɓɔɛ Zakɔɓe ʋɔ ga ɲɔuɗa.»
25 Laɓan zeelini Zakɔɓe ma. Zakɔɓe ná-seɠe ɠotai loni gize yooi zu. Laɓan ʋɛɛ ná-pɛlɛ wu nuiti ba, ti tɔnɔi loni ɓalaa Galaade ɠize yooi zu. 26 Laɓan ɠɛni Zakɔɓe ma naazu: «Lee ɠa è kɛai? Lee vaa zu è yàavaai, è liizu ga dòun anzanuiti, eɠɛ ta ɠɛ ga duɔiti, ti zogai kɔɔi zu? 27 Leeni vaa zu è ʋelaai dɔɔɠuzu, è nɔ̀un yaava, è la tòoni ɠisu lago pa? Nà la ɓe è ʋa, è li koozunɛɛi zu, guye wooiti saama, ta tamadegiti, ta kɔnigiti gooiti. 28 È la zɛ̀ni ná, gè ʋa dòunlointi ta dòun anzanuiti nɛɛnɛ ga daaʋɛ komagai! Ɠimalala vaa ɠa è kɛai niima gelei zu. 29 Zobogi ɠa bɛ̀, gè faa ɲɔu ɠɛ ga woye, kɛlɛ wo-ɠɛɛ ná-GALAGI ɠɛni mà wogi ɓidii: ‹Dama, mina ɓɔɛ Zakɔɓe ʋɔ ga ɲɔuɗa.› 30 Niizu è lia niina, tɔɔzei è-ɠɛɛ ʋɛlɛi ɠa wɔin ɠɛa è ma, kɛlɛ lee vaa zu è nà-galagiti unmaai?»
31 Zakɔɓe Laɓan wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dualuagi ɠa é ɠɛni sù, gè ɗa ɠisiɛ ga tanisu ɗa ʋaazu è-loun anzanuiti kulazu zèa ga zeeɠaaɓaai! 32 Kɛlɛ nui nɔpɛgi è ʋaazu ɗa-ɠalagiti kaazu zea, naa la mɔ zɛnvui ta woga! Adaʋɛti pɛ fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛ da-ʋɛlɛ wu nuiti gaazu, è naa zeɠe, nii é ga ɗɔnɔi.» Zakɔɓe la ɠɛni suɠwɛɛ ga Lasɛle ti unmani.
33 Laɓan lɛɛni Zakɔɓe ná-seɠe ɠotai wu, ta Lea ná-seɠe ɠotai, ta botiɠɛ anzanu felegɔiti ta-zeɠe ɠotai wu, é la ani nɔpɛ kaani. É ɠulani Lea ʋɔ bɛ, é lɛ Lasɛle ná-seɠe ɠotai wu. 34 Lasɛle pɛlɛ wu zaleiti seɠeni, é ti la ɲɔmɛi ná-kpɔkpɔgi wu, é zei maazu. Laɓan wɛlɛni seɠe ɠotai kpein bu, é la ani nɔpɛ kaani. 35 Lasɛle ɠɛni kɛɛɠɛ ma: «Màliɠii, mina yiiɠaawana, ni gè la zooni gè ʋa wuzeɠe ɗɔun è ɠakala, mazɔlɔɔ nii a ɗa ɠɛ ga anzanuiti pɔlɔmazu, naa ɠa é bà.» É pɛlɛ wu zaleiti gaiziɛni, é la ti ɠaani ɲɛgɛlɛin.
36 Zakɔɓe yiiɠaawanani, é kpɔɛi laalɛ Laɓan wu. É ɠɛni ma: «Ɲama ba vai ɓɛgele ɠa gè kɛai, nà-kotoi ɠa ga ɓɛgele, è ʋilɛsu pòlu ga zeliloma wolai nii ma zii? 37 Siɛgi zu è nà-kasɔiti kpein fɛɠɛlɛfɛɠɛlɛni la, leeni ɠa è kaai ga ɗa-ʋɛlɛ wu zɔɔlai? Dɛɛ lɛɛ nà-pɛlɛ wu nuiti ta ɗa-ʋɛlɛ wu nuiti gaazu, ti ɠɛ ga de zuvaa wo nui. 38 Wɛlɛ kona ʋuufelegɔ (20) ɠa gè kɛɛni è ʋɔ bɛ, ɗa-ʋaala saaiti ta ɗa-woli zaaiti ta ɠo ge la zeɠeni ma, gè la ɗa-logani ɓulugi ma ʋaala sinɛiti ta miini. 39 Gè la ʋaani è ʋɔ ga togani, nii suaa ti baliai ga, naama vai ɠɛnina nɔ bà. Nii ta la unma zèa, foloi ɓaa kpidii, è ɠɛni naama sɔngɔi ɠulazu zèa. 40 Diegi ɠɛni zeizu mà, é ɗa kpɔ̀lɔ foloi, kɔɔlɛi ɠɛni ʋaazu mà kpidii, ɲiimɛni nɔpɛ gè la ɠɛni bosu. 41 Kona ʋuufelegɔ (20) ɠa gè kɛai ɗa-ʋɛlɛi wu, gè botii ɠɛɛni è ʋɛ ga kona puugɔ maazu naanigɔ (14) è-loun anzanu felegɔiti ta-vaa zu, gè kɛ ɗa-logani ɓulugi makɛ fai zu ga kona dɔzita, è sàlai valiboni ná zeizu ɠɛ puu. 42 Ni kɛ̀ɛ ná-GALAGI la ɠɛni ʋaani, é ʋa lo bɛ̀, Aɓalaame ná-GALAGI nii Izaake luazu ba, è ɓena zɛ̀ ɠana, gè ɠale ma ga zeaɲakai. Kɛlɛ GALA ge nà-kpɔlɔi ɠaani, ta nà-botii ɠɛʋelei, é zaamazu logi wo de yɔɠɔzu, wogi ɓidii.»
43 Laɓan Zakɔɓe wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Anzanu lointi ta ga nɔ̀un doun anzanuiti, doin niiti ta ga nɔ̀un dointi, niima logani ɓulugi ɠa ga nà-togani ɓulugi, nii kpein è kaazu, naa ɠa ga nɔ̀nɔ. Leeni ɠa nà zoo gè kɛ za dòun anzanuiti bɛ, ta ti-lointi, ti ti zɔlɔɔgai? 44 Niizu de minazeɠegi wo ɓɔɠɔ ʋɛ, nà-o, ɗa-o, naa ɠɛ ga zeelei de yɔɠɔzu de felegɔ.»
45 Zakɔɓe kɔtu ɠila seɠeni, é gaalɔ. 46 Zakɔɓe ɠɛni ná-pɛlɛ wu nuiti ma: «À kɔtuiti zɛʋɛ.» Ti kɔtuiti gaalɛɛni ba, ti ma ziɠigi lo. Ti daamii woni náʋɛ, kɔtu ziɠigi ɠobaʋɛ. 47 Laɓan daasei pɛɛni ga Yegaal-Saɠaduta, Zakɔɓe ma ge daasei pɛɛ ga Galeede.* Alame wooi zu, Yegaal-Saɠaduta ʋoluʋɛ ɠa ga «zeele woo ɠɔtu ziɠigi,» eɠɛʋelei é la ga Galeede Eɓulu wooi zu. 48 Laɓan ɠɛni ma: «Niima ɠɔtu ziɠigi ɠɛa ga zeelei de yɔɠɔzu za.» Naa ɠa é ba, ti daaseigi ʋɛɛni ga Galeede. 49 Ta ɗa toli ɓalaa ga Misepa,† Misepa: daaseigi ti maaɓuɠaai ʋa ta «gwɛlɛma wosuʋɛ.» tɔɔzei Laɓan ɠɛni ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɗa wɛlɛ de ma, nà-o, ɗa-o, siɛgi zu de ɠaazuzeɠezu la ɓɔɠɔ ʋa de felegɔ. 50 Ni ɗa dòun anzanuiti sopele ɲɔuna, ni ɗa anza ɠiligaa zeɠena mɔnɔ, nu laade é ʋa ɠɛ lɔɔzu de yɔɠɔzu, kɛlɛ dama, GALA ka é ɠɛɛzu de yɔɠɔzu ga zeelei.» 51 Laɓan ɠɛni Zakɔɓe ma: «Wɛlɛ kɔtu ziɠigi ʋa ta kɔtu ɠaalɔgai, niiti gè ti logai de yɔɠɔzu. 52 Kɔtu ziɠigi nii ta kɔtu ɠaalɔgai nii ta ga zeeleiti, ga eyɛsu pɛ gè la ɓudɛa ti maazu, gè ʋa li è ʋɔ pelei, gè ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ɗe, ta eyɛsu pɛ è la ɓudɛa ti maazu, è ʋa ʋa pɔ̀ pelei, è ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga ze. 53 Aɓalaame ta Naɠɔɔl ta-ƓALAGI, ti-ɠɛɛ ná-GALAGI ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe nui de yɔɠɔzu.» Zakɔɓe ɠonani GALAGI naa ma, nii Izaake ɠɛni luazu ba.
54 Naa ʋolu Zakɔɓe zalaɠai ɠulani gizei ma, é kɛɛɠɛleaiti toli ga ti daamii wo. Ti laamiini, ti ɲi gizei ma.

- Zenɛze
- <
- 31
- >

*31:47 Alame wooi zu, Yegaal-Saɠaduta ʋoluʋɛ ɠa ga «zeele woo ɠɔtu ziɠigi,» eɠɛʋelei é la ga Galeede Eɓulu wooi zu.

†31:49 Misepa: daaseigi ti maaɓuɠaai ʋa ta «gwɛlɛma wosuʋɛ.»

© 2013 PBT